བཟའ་འཐུང་དང་འཐུང་ཆུ་བཟོ་གྲྭ་དང་སྨན་རིགས་ དེ་ལས་ བཟོ་གྲྭའི་ལག་ལེན་ཚུ་ནང་ གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་བདག་འཛིན་འཐབ་ནི་འདི་ དམིགས་ཡུལ་རྐྱངམ་ཅིག་མེན་པར་ གྲོས་བསྟུན་འབད་མ་ཚུགས་པའི་ གལ་ཆེ་ཤོས་ཅིག་ཨིན། མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་འདི་ཚུ་ནང་ལག་ལེན་འཐབ་མི་ ཅ་ཆས་ཚུ་གིས་ གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ ལམ་ལུགས་དམ་དྲག་ཚུ་ བཀག་ཐབས་འབད་དགོཔ་མ་ཚད་ ཕྲ་འབུཔ་ཚུ་ བཀག་ཐབས་འབད་དགོཔ་ཨིན། འ་ནི་གདོང་ལེན་འདི་གི་ལྟེ་བ་འདི་ ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་སྤུས་ཚད་དང་ཉེན་སྲུང་གི་དོན་ལུ་ ཁག་ཆེ་བའི་ ཆུ་ཚགས་ལམ་ལུགས་འདི་ཨིན། ནང་འཁོད་ཀྱི་ཚགས་མ་འཕྲུལ་རིག་ལུ་ གཙོ་བོར་བསྟེན་དོ་ཡོདཔ་ཨིན་རུང་ ཕྱི་ཁའི་སྡོད་ཁྱིམ་གྱི་བཟོ་བཀོད་དང་ མཇུག་བསྡུ་འདི་གིས་ ལག་ལེན་གྱི་ ཇོན་ཐངས་དང་ གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་ལུ་ ཁག་ཆེ་བའི་འགན་ཁུར་འབགཔ་ཨིན། མཛེས་ཆ་དང་ལྡན་པའི་ གདམ་ཁ་ཅིག་མེན་པར་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ ཁ་ཐོག་འདི་ གཙང་སྦྲ་དང་ བཙོག་རླུང་ཚད་འཛིན་གྱི་ གདོང་ལེན་ཚུ་ལུ་ མགུ་རྙོག་དྲགས་ཅན་གྱི་བཟོ་རིག་གི་ཐབས་ཤེས་ཅིག་སྦེ་ ངོ་བཏོནམ་ཨིན།
གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་གལ་ཆེ།
དེང་སང་གི་བཟོ་བསྐྲུན་དང་བཟོ་སྦྱོར་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཚུ་ ཁྲིམས་ལུགས་གཞི་བཀོད་དམ་དམ་གྱི་འོག་ལུ་ ལཱ་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། བཟོ་སྦྱོར་གྱི་ཆུ་དང་ ཡང་ན་ བཟོ་བསྐྲུན་གྱི་མཐའ་འཁོར་དང་འབྲེལ་བ་འཐབ་མི་ ཁ་ཐོག་ག་ཅི་རང་འབད་རུང་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་དང་ ལེགས་ཤོམ་སྦེ་ དེ་ལས་ བསྐྱར་ལོག་འབད་ཚུགས་པའི་ གཙང་སྦྲ་འབད་ཚུགསཔ་སྦེ་ བཟོ་བཀོད་འབད་དགོ། རང་ལུགས་ཀྱི་ཁ་ཐོག་ལུ་ རྩུབ་དྲགས་དང་ ཐགསཔ་ ཡང་ན་ རྡོ་ཁུངས་ཡོད་མི་ཚུ་གིས་ རློན་གཤེར་དང་ རང་བཞིན་གྱི་རྫས་སྦྱོར་ དེ་ལས་ སྐྱེ་ལྡན་གློག་བརྙན་ཚུ་ བཀག་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ནད་འབུཔ་ཚུ་གི་དོན་ལས་ འབྱུང་སྲིད་པའི་ མཛོད་ཁང་ཅིག་ལུ་འགྱུར་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། ལྕགས་རིགས་ཀྱི་སྡོད་ཁྱིམ་ཚུ་གུ་ལུ་ མཇུག་བསྡུ་བཏང་མི་འདི་གིས་ ཁ་ཐོག་ལུ་ མ་འགྲིགསཔ་སྦེ་ཡོད་མི་ཚུ་ མར་ཕབ་འབད་དེ་ གནད་དོན་འདི་ ཐད་ཀར་དུ་ བསལ་ཚུགསཔ་ཨིན། ཁ་ཐོག་ལུ་ མེ་ལོང་བཟུམ་གྱི་ འཇམ་ཤོག་ཤོག་འདི་གིས་ བཙོག་པ་ བཀག་ཚུགས་པའི་ ས་སྟོང་མེདཔ་ལས་ གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ སྨན་རྫས་དང་ གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ སྨན་རྫས་ཚུ་ རང་དབང་ཅན་སྦེ་ འགྱོ་བཅུག་སྟེ་ ཕན་ནུས་ཅན་སྦེ་ ལཱ་འབད་ཚུགསཔ་ལས་ མངལ་སྟོངམ་བཟོ་ནི་གི་བྱ་རིམ་ཚུ་གིས་ དམིགས་གཏད་བསྐྱེད་མི་ ཕན་ནུས་ཚུ་ གྲུབ་ཚུགསཔ་ཨིན།
པོ་ལིཤ་གི་རྒྱབ་ཁར་བཟོ་རིག: མིག་ཏོ་དང་ཕྱད་མི་ལས་མང་།
ཁ་ཐོག་གཙང་སྦྲ་དང་ལྡནམ་སྦེ་བཟོ་ནི་ལུ་ རྒྱུ་ཆ་གདམ་ཁ་རྐྱབ་ནི་དང་ མཇུག་བསྡུ་ནི་གི་ཐབས་རིག་ཚུ་ཚུདཔ་ཨིན། 304 དང་ 316 བཟུམ་གྱི་ མཐོ་རིམ་-རིམ་པ་ཅན་གྱི་ ལྕགས་རིགས་ཚུ་ ཟད་འགྲོ་བཀག་ཐབས་དང་ ཐུབ་ཚད་ལུ་ ཕན་ཐོགས་ཡོདཔ་ཨིན། འཕྱགས་བདའ་ནིའི་བྱ་རིམ་འདི་གིས་ ལྕགས་རིགས་སྔོ་མ་འདི་ མཐུད་མཚམས་མེད་པའི་-ཁུངས་མེད་ཀྱི་བར་ཆད་ཅིག་ལུ་བསྒྱུར་བཅོས་འབདཝ་ཨིན། འདི་ཡང་ ཁ་ཐོག་གི་རྩུབ་དྲགས་འདི་ རིམ་གྱི་སྦེ་ མར་ཕབ་འབད་མི་ སྣ་མང་-གནས་རིམ་གྱི་འཕྲུལ་རིག་དང་ གློག་རྫས་རིག་པའི་བྱ་རིམ་བརྒྱུད་དེ་ གྲུབ་ཚུགསཔ་ཨིན། མཐོ་རིམ་གྱི་-སྤུས་ཚད་ཅན་གྱི་འཕྱགས་བདའ་མི་འདི་གིས་ མཐོང་སྣང་གི་ཡིད་འཕྲོག་པ་འདི་ཡར་དྲག་གཏང་ཚུགསཔ་མ་ཚད་ དངོས་པོ་གི་ འགྱུར་ལྡོག་ཅན་གྱི་བཙའ་ཐངས་བང་རིམ་འདི་ཡང་ སྒྲིང་སྒྲིང་བཟོཝ་མ་ཚད་ རྫས་སྦྱོར་གྱི་གཙང་སྦྲ་དང་ ལག་ལེན་འཐབ་སའི་མཐའ་འཁོར་གནས་སྟངས་ རྩུབ་དྲགས་ཚུ་ལུ་ བཀག་ཐབས་འབད་ཚུགསཔ་ཨིན། འདི་གིས་ སྡོད་ཁྱིམ་ཚུ་ གཙང་སྦྲ་འབད་ནི་ལུ་ འཇམ་ཏོང་ཏོ་ཡོདཔ་མ་ཚད་ གཙང་སྦྲ་འབད་བའི་ འཁོར་རིམ་སྟོང་ཕྲག་ལས་བཅད་དེ་ ཆིག་སྒྲིལ་དང་ མཐོང་སྣང་ཚུ་ བདག་འཛིན་འཐབ་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ལས་ ཞབས་ཏོག་དུས་ཡུན་རིངམོ་དང་ བརྟན་ཏོག་ཏོ་སྦེ་ ལག་ལེན་འཐབ་ཚུགས་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
ལག་ལེན་དང་ བསྟར་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་ལུ་ དངོས་ཅན་གྱི་ཁེ་ཕན།
བཟོ་བཀོད་ལེགས་ཤོམ་ཡོད་པའི་ ཆུ་ཚགས་ཁང་ཚུ་ ངོས་ལེན་འབད་མི་འདི་གིས་ འཇལ་ཚུགས་པའི་ ལག་ལེན་གྱི་ཁེ་ཕན་ཚུ་ བྱིནམ་ཨིན། དང་པ་ གཙང་སྦྲ་འབད་བའི་དུས་ཚོད་དང་ ལཱ་གཡོག་ཚུ་ ཧ་ཅང་གིས་ མར་ཕབ་འབདཝ་ཨིན། གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ བྱ་རིམ་ཚུ་ མགྱོགས་དྲགས་དང་ རྟགས་མཐུན་སྦེ་ འབད་ཚུགས། གཉིས་པ་དེ་ ཆུ་གཙང་མ་བཟོ་ནིའི་ ལམ་ལུགས་ཆ་མཉམ་གྱི་ བློ་གཏད་ཅན་ཚུ་ ཡར་དྲག་གཏངམ་ཨིན་པས། ཕྱི་ཁའི་ཁ་ཐོག་གཙང་མ་འདི་གིས་ བཟོ་བསྐྲུན་པ་ཚུ་གིས་ ཐོན་སྐྱེད་ག་རའི་ནང་ལུ་ སྤུས་ཚད་ལུ་ཁས་བླངས་འབད་བའི་རྟགས་མཚན་སྟོནམ་ཨིན། ད་རུང་ འདི་བཟུམ་གྱི་བཟོ་བཀོད་འདི་གིས་ རྒྱལ་སྤྱིའི་གནས་ཚད་དང་བསྟུན་ཏེ་ ལཱ་འབད་ནི་ལུ་རྒྱབ་སྐྱོར་འབདཝ་ཨིན་མས།
མ་འོངས་-རིག་རྩལ་ཅན་གྱི་མཉམ་བསྲེས་དང་གཅིག་ཁར་བདེན་དཔང་འབད་ནི།
ཁ་ཐོག་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་འཕེལ་འགྱུར་འདི་ བཟོ་བསྐྲུན་གྱི་འགྲོས་དང་ཅིག་ཁར་ མཉམ་བསྡོམས་འབད་དོ་ཡོདཔ་ཨིན། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ཐོག་གཙང་མ་འདི་ ཡར་རྒྱས་ཅན་གྱི་ཚོར་འཕྲུལ་ཚུ་ གཅིག་ཁར་བསྡོམས་ནི་གི་དོན་ལུ་ འོས་འབབ་ཅན་གྱི་ས་སྒོ་ཅིག་ཨིན། དཔེ་འབད་བ་ཅིན་ གདམ་ཁ་ཅན་གྱི་ འོད་མདངས་ཤུགས་ཚད་བརྟག་དཔྱད་འབད་མི་འདི་ བློ་གཏད་ཅན་སྦེ་ བཙུགས་ཏེ་ ཁྱིམ་འཇམ་པོ་ཅིག་ནང་ བདག་འཛིན་འཐབ་ཚུགས། མདུན་ལུ་བལྟ་སྟེ་ ང་བཅས་ཀྱིས་ དུས་ཚོད་ངོ་མའི་ནང་ གཙང་སྦྲ་ལྟ་རྟོག་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་ ཚོར་འཕྲུལ་ཚུ་བཙུགས་ཏེ་ཡོད་པའི་ ཁ་ཐོག་ཚུ་ ཚོད་དཔག་འབད་ཚུགས། འདི་འབདཝ་ལས་ ལྕགས་རིགས་ཀྱི་སྡོད་ཁྱིམ་ཚུ་ ཆ་ཤས་ཅིག་ལས་ ཆ་ཚང་དང་ འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་སྐྱེ་ལྡན་རིམ་ལུགས་ནང་ལུ་ ཕན་འདེབས་འབད་མི་ཅིག་ལུ་ འགྱུར་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
མཇུག༌དོན
ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ ཆུ་ཚགས་ཁང་ཚུ་གི་དོན་ལས་ ཁ་ཐོག་ལུ་ གཙང་སྦྲ་འབད་བའི་ ཁྱད་ཚད་འདི་ འཕྲོད་བསྟེན་དང་ ལག་ལེན་གྱི་ ཇོན་ཐངས་ དེ་ལས་ བདག་དབང་གི་ཟད་འགྲོ་ཡོངས་བསྡོམས་ལུ་ ཕན་གནོད་ཡོད་པའི་ གྲོས་ཐག་གལ་ཅན་ཅིག་ཨིན། འདི་ཡང་ བཟོ་གྲྭ་འཕྲུལ་ཁང་ཚུ་གིས་ གཙང་སྦྲ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ གནས་ཚད་མཐོ་ཤོས་ལུ་ བདེ་སྒྲིག་བཟོ་ནི་མེན་པར་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་མི་ ཅ་ཆས་ཚུ་ དགོཔ་ཐོན་མི་ལུ་ ཐད་ཀར་དུ་ ལན་གསལ་འབད་མི་ཅིག་ཨིན་པས། འཕྲུལ་རིག་གོང་འཕེལ་འགྱོ་བའི་བསྒང་ལས་ འ་ནི་གཞི་བརྟེན་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་གཞི་རྩ་འདི་ འཕྲོ་མཐུད་དེ་རང་ ཡར་དྲག་བཏང་ནི་ཨིནམ་དང་ འདི་གིས་ ཆུ་ཚགས་ནི་གི་ལམ་ལུགས་འདི་ ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་ཉེན་སྲུང་དང་སྤུས་ཚད་ལུ་ རྒྱབ་སྐྱོར་འབད་མི་ཅིག་སྦེ་སྡོད་ནི་ཨིན་མས། འདི་བཟུམ་གྱི་བཟོ་བཀོད་ནང་ལུ་ མ་རྩ་བཙུགས་མི་འདི་ མཐའ་མཇུག་ཁར་ ཉེན་ཁ་མར་ཕབ་འབད་ནི་དང་ ཚོང་རྟགས་སྲུང་སྐྱོབ་ དེ་ལས་ ཡུན་བརྟན་གྱི་ལག་ལེན་དྲག་ཤོས་ཚུ་ནང་ལུ་ མ་རྩ་བཙུགས་མི་ཅིག་ཨིན།
